Çekişmeli boşanma, eşlerin boşanma iradesinde ya da boşanmanın sonuçlarında (nafaka, velayet, tazminat, mal paylaşımı) en az bir konuda anlaşamadıkları durumlarda başvurulan boşanma türüdür. Anlaşmalı boşanmanın aksine burada taraflar iddialarını delillerle ispatlar ve mahkeme kusur değerlendirmesi yaparak karar verir. Bu sayfada çekişmeli boşanmanın sebeplerini, delilleri, yargılama aşamalarını ve tarafların haklarını 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu (TMK) çerçevesinde ele alıyoruz.
Çekişmeli Boşanma Nedir?
Çekişmeli boşanma, eşlerden birinin açtığı boşanma davasında diğer eşin boşanmaya ya da davanın sonuçlarına itiraz etmesiyle ortaya çıkan yargılama sürecidir. Taraflardan biri boşanmak istemeyebilir, boşanmayı kabul etse dahi velayet, nafaka veya mal paylaşımı gibi konularda uzlaşamayabilir. Bu durumda mahkeme; iddiaları, savunmaları ve delilleri inceleyerek tarafların kusur durumunu belirler ve boşanmaya karar verip vermeyeceğini değerlendirir.
Çekişmeli Boşanma Sebepleri (TMK)
Türk Medeni Kanunu boşanma sebeplerini özel ve genel sebepler olarak ikiye ayırır.
Özel Boşanma Sebepleri
- Zina (TMK m.161): Eşlerden birinin sadakat yükümlülüğünü ihlal ederek başka biriyle cinsel ilişkiye girmesi. Ayrıntı için aldatma (zina) nedeniyle boşanma davası yazımıza bakabilirsiniz.
- Hayata kast, pek kötü veya onur kırıcı davranış (TMK m.162): Eşin diğerinin hayatına kastetmesi, kötü muamelede bulunması ya da onur kırıcı davranışlar sergilemesi. Şiddet içeren durumlarda şiddet nedeniyle boşanma ve koruyucu tedbir süreci devreye girer.
- Suç işleme ve haysiyetsiz hayat sürme (TMK m.163): Eşin küçük düşürücü bir suç işlemesi veya haysiyetsiz bir hayat sürmesi ve bu nedenle birlikte yaşamanın beklenemez hâle gelmesi.
- Terk (TMK m.164): Eşlerden birinin evlilik birliğinden doğan yükümlülükleri yerine getirmemek için ortak konutu terk etmesi ve kanuni süre boyunca dönmemesi. Bu konuda eşin evi terk etmesi boşanma sebebi midir yazımızı inceleyebilirsiniz.
- Akıl hastalığı (TMK m.165): Eşlerden birinin akıl hastası olması ve bu nedenle ortak hayatın diğer eş için çekilmez hâle gelmesi (resmî sağlık kurulu raporuyla).
Genel Boşanma Sebebi: Evlilik Birliğinin Temelinden Sarsılması
Uygulamada en sık başvurulan sebep, TMK m.166/1-2’de düzenlenen evlilik birliğinin temelinden sarsılmasıdır (şiddetli geçimsizlik). Ortak hayatı sürdürmeleri kendilerinden beklenemeyecek derecede birliğin sarsıldığı hâllerde açılan bu davada mahkeme, tarafların kusurunu karşılaştırır. Kural olarak tamamen kusurlu ya da eşit ölçüde kusurlu olmayan tarafın dava açması esastır. Bu kavramın kapsamı için evlilik birliğinin temelinden sarsılması ne anlama gelir ve nisbi boşanma sebepleri içeriklerimize bakabilirsiniz.
Çekişmeli Boşanmada Deliller
Çekişmeli boşanmada iddiaların ispatı büyük önem taşır. Kullanılabilecek başlıca deliller şunlardır: tanık beyanları, mesajlaşma ve sosyal medya kayıtları, fotoğraflar, banka ve harcama kayıtları, kamera görüntüleri, sağlık raporları ve resmî belgeler. Ancak delillerin hukuka uygun yoldan elde edilmiş olması gerekir; hukuka aykırı deliller mahkemece dikkate alınmaz. Dijital delillerin kabul edilebilirliği için eşin WhatsApp mesajları ve sosyal medya paylaşımları delil olur mu yazımızı; delil türlerinin tamamı için boşanma davasında delil olarak neler kullanılabilir içeriğimizi öneririz.
Çekişmeli Boşanma Davası Nasıl Açılır? Süreç Adımları
Çekişmeli boşanma, Hukuk Muhakemeleri Kanunu’ndaki yazılı yargılama usulüne göre yürür ve şu aşamalardan geçer:
- Dava dilekçesi: Davacı, boşanma sebeplerini ve taleplerini (nafaka, velayet, tazminat) içeren dilekçeyle yetkili Aile Mahkemesi’ne başvurur.
- Dilekçeler aşaması: Cevap, cevaba cevap ve ikinci cevap dilekçeleriyle taraflar iddia ve savunmalarını tamamlar.
- Ön inceleme: Mahkeme dava şartlarını inceler, uyuşmazlık noktalarını tespit eder ve tarafları sulhe teşvik eder.
- Tahkikat: Tanıklar dinlenir, deliller toplanır, gerekirse bilirkişi ve sosyal inceleme raporu alınır. Hâkimin sorabileceği sorular için çekişmeli boşanma davasında hâkim neler sorar yazımıza bakabilirsiniz.
- Sözlü yargılama ve karar: Taraflar son beyanlarını sunar, mahkeme kusur değerlendirmesi yaparak kararını verir.
- İstinaf ve temyiz: Karara karşı kanun yollarına başvurulabilir. Süreç için boşanma davasında istinaf ve temyiz içeriğimizi inceleyin.
Sürecin bütününü çekişmeli boşanma davasında süreç nasıl ilerler ve boşanma davası süreci sayfalarımızda da bulabilirsiniz.
Çekişmeli Boşanmada Kusur ve Tazminat
Kusur, çekişmeli boşanmanın belkemiğidir. Mahkeme, olayların oluşumuna göre tarafların kusur oranını belirler ve bu belirleme tazminat ile nafaka taleplerini doğrudan etkiler. TMK m.174 uyarınca, boşanmaya sebep olan olaylarda daha az kusurlu olan taraf; kişilik hakları zarar görmüşse manevi tazminat, mevcut veya beklenen menfaatleri zedelenmişse maddi tazminat talep edebilir. Tazminatın hesaplanması için maddi ve manevi tazminat nasıl hesaplanır yazımızı inceleyebilirsiniz.
Çekişmeli Boşanmada Nafaka ve Velayet
Dava süresince talep edilebilen tedbir nafakası, boşanma sonrası ihtiyaç hâlinde yoksulluk nafakası ve müşterek çocuklar için iştirak nafakası gündeme gelir. Velayet ise çocuğun üstün yararı ilkesine göre belirlenir. Ayrıntılar için nafaka türleri ve hesaplama yöntemleri ile boşanma davasında çocuk velayeti nasıl belirlenir içeriklerimize göz atabilirsiniz.
Çekişmeli Boşanmada Mal Paylaşımı
Mal paylaşımı, tarafların tabi olduğu mal rejimine göre yapılır. 2002 sonrası evliliklerde kural olan edinilmiş mallara katılma rejiminde, evlilik içinde edinilen malların değeri kural olarak eşit paylaşılır. Mal paylaşımı çoğu zaman boşanma davasından ayrı bir dava ile görülür. Detaylar için çekişmeli boşanmada mal paylaşımı nasıl yapılır yazımızı inceleyin.
Çekişmeli Boşanma Ne Kadar Sürer?
Çekişmeli boşanma, delillerin toplanması, tanık dinlenmesi ve bilirkişi süreçleri nedeniyle anlaşmalı boşanmaya kıyasla çok daha uzun sürer; mahkemenin iş yüküne ve dosyanın kapsamına göre genellikle bir ila birkaç yıl arasında değişebilir. İstinaf ve temyiz aşamaları bu süreyi uzatır. Süreyi etkileyen unsurlar için çekişmeli boşanma ne kadar sürer içeriğimize bakabilirsiniz.
Çekişmeli Boşanmada Tarafların Hakları
Çekişmeli boşanmada her iki taraf da nafaka, tazminat, velayet ve mal paylaşımı yönünden yasal haklara sahiptir. Kadının hakları için çekişmeli boşanma davasında kadının hakları ve boşanma davasında kadının hakları; erkeğin durumu için erkeklerin boşanma hakları içeriklerimizi inceleyebilirsiniz.
Anlaşmalı ve Çekişmeli Boşanma Farkı
Taraflar boşanmanın tüm sonuçlarında uzlaşabiliyorsa, çok daha hızlı ve düşük maliyetli olan anlaşmalı boşanma yolu tercih edilmelidir. Çekişmeli olarak başlayan bir dava, yargılama sırasında tarafların anlaşmasıyla anlaşmalıya da dönüşebilir.
Sık Sorulan Sorular
Çekişmeli boşanmada eşim boşanmak istemezse ne olur?
Eşin boşanmayı reddetmesi davayı sonlandırmaz. Davacı, boşanma sebebini delillerle ispatlarsa mahkeme eşin rızası olmadan da boşanmaya karar verebilir.
Çekişmeli boşanmada tanık şart mı?
Tanık zorunlu değildir ancak kusurun ve boşanma sebebinin ispatında en sık başvurulan delillerden biridir. İddialar başka delillerle de ispatlanabilir.
Çekişmeli boşanma anlaşmalıya dönüşebilir mi?
Evet. Taraflar yargılamanın herhangi bir aşamasında tüm konularda anlaşırsa, bir protokol sunarak davayı anlaşmalı boşanmaya dönüştürebilir.
Kusurlu taraf nafaka alabilir mi?
Yoksulluk nafakası talep eden eşin, diğerinden daha ağır kusurlu olmaması gerekir. Tam kusurlu eş yoksulluk nafakası alamaz; ancak çocuk için iştirak nafakası kusurdan bağımsızdır.
İstanbul Çekişmeli Boşanma Avukatı Desteği
Çekişmeli boşanma; doğru delil stratejisi, usule uygun dilekçeler ve güçlü bir savunma gerektiren teknik bir süreçtir. Av. Ataol Ertuğrul Gürlek, İstanbul’da aile ve boşanma hukuku alanında müvekkillerinin haklarını korumak için dava sürecini titizlikle yürütür. Dosyanızı değerlendirmek için bizimle iletişime geçebilirsiniz.
Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki tavsiye niteliği taşımaz. Somut durumunuz için mutlaka bir avukata danışınız.